Het verschil tussen brandpuntsafstanden: wanneer is het te groot?

Bij het samenstellen van een lensset kan de verleiding groot zijn om alle belangrijke brandpuntsafstanden zonder hiaten te willen dekken. Een set met lenzen van 14-24 mm, 24-70 mm en 70-200 mm is een populaire keuze. Sets met overlappende lenzen, zoals 16-35 mm, 24-105 mm en 70-200 mm, zijn ook een goede optie.

Deze lenzen zijn meestal uitstekend, en het is gemakkelijk om er andere lenzen aan toe te voegen, zoals een 50mm f/1.4 prime-lens of een supertelelens, om ze nog veelzijdiger te maken. Maar het feit dat deze kits geen gaten tussen de brandpuntsafstanden hebben, betekent niet dat dit een noodzakelijke eigenschap is van een goede lenskit.

In de praktijk is het niet echt nodig om grote tussenruimtes tussen brandpuntsafstanden te vermijden, zolang ze maar niet te groot zijn . Neem bijvoorbeeld een andere populaire set van drie lenzen: een 16-35mm zoomlens, een 50mm prime lens en een 70-200mm zoomlens. Hoewel deze set geen brandpuntsafstanden tussen 35mm en 50mm, en ook niet tussen 50mm en 70mm, bevat, zijn deze tussenruimtes zo klein dat veel fotografen ze niet eens zullen opmerken.

Het is ook niet ongebruikelijk om nog een stap verder te gaan en te kiezen voor extremere combinaties. Een set lenzen bestaande uit een 35mm f/1.4 en een 85mm f/1.4 (of hun f/1.8-alternatieven voor wie een kleiner budget heeft) is erg populair onder portretfotografen , fotojournalisten en anderen die maximale lichtopvang nodig hebben. Sommige fotografen voegen een 50mm prime-lens toe om de set compleet te maken, maar velen doen dat niet. Alleen een 35mm en een 85mm kunnen al voldoende zijn.

Fotografen hebben veel goede redenen om te kiezen voor een lensset met ontbrekende brandpuntsafstanden. Gewicht en prijs zijn belangrijke overwegingen, en je kunt op beide besparen als je niet per se een complete set zonder ontbrekende lenzen wilt hebben. Maar een andere reden is eenvoud. Een set van slechts twee lenzen, waarmee je direct weet of je een bredere of smallere beeldhoek nodig hebt voor een bepaalde opname, heeft een zekere aantrekkingskracht en leidt voor sommige fotografen tot betere foto's.

Persoonlijk had ik op een gegeven moment alleen lenzen van 24 mm en 105 mm. Mijn Nikon D7000 had een crop-sensor, wat betekende dat de equivalente brandpuntsafstanden ongeveer 35 mm en 150 mm waren. Ik had er graag meer lenzen bij gekocht als mijn budget het had toegelaten, en natuurlijk waren er momenten dat ik gefrustreerd raakte door het grote verschil in brandpuntsafstanden. Maar die momenten waren veel minder frequent dan je misschien denkt. Tijdens veel fotoreizen had ik een 24 mm lens op de camera en een 105 mm in mijn tas voor het geval ik een telelens nodig had, en ik had zelden het gevoel dat ik iets miste.

Het is mogelijk om zelfs grote gaten te overbruggen door vooruit of achteruit te bewegen (ja, zelfs als dat het perspectief verandert) en door in de nabewerking bij te snijden of panorama's te maken. Maar er komt een punt waarop dat allemaal niet meer genoeg is. Hoewel ik het prettig vond om met de 24mm en 105mm lenscombinatie te fotograferen, was er niet genoeg beweging of bijsnijden om het verschil tussen die twee brandpuntsafstanden te overbruggen. Een jaar later kocht ik een 50mm lens. Ik gebruikte de 50mm minder vaak dan de andere twee, maar hij kwam af en toe wel van pas.

Wat is een redelijke afstand tussen brandpuntsafstanden, en wat is een te grote afstand?

Een deel van het antwoord hangt natuurlijk af van de fotograaf. Sommige fotografen maken zich zorgen als ze zelfs maar een klein beetje beeldmateriaal missen. Anderen zijn tevreden met één of twee lenzen voor het grootste deel van hun werk – misschien een groothoeklens en een telelens, of misschien gewoon een 50mm monoculaire lens, zoals Henri Cartier-Bresson bijna zijn hele leven gebruikte.

Het is ook belangrijk om te onthouden dat het verschil in beeldhoek bij groothoeklenzen veel groter is dan bij telelenzen. Het verschil tussen een 14mm-lens en een 18mm-lens is bijvoorbeeld groter dan het verschil tussen een 400mm-lens en een 500mm-lens. (Het eerste is ongeveer 1.29x, terwijl het laatste 1.25x is.) Bij het bepalen van de grootte van het verschil tussen twee lenzen, kun je beter uitgaan van het product van hun beeldhoeken in plaats van alleen het verschil in millimeters.

Persoonlijk vind ik een brandpuntsafstandverschil van 1.5x tussen lenzen prima, en ik overweeg pas een derde lens aan te schaffen als het verschil groter is dan 2x. Ik weet zeker dat andere fotografen andere voorkeuren hebben, maar dit is wat voor mij in de meeste situaties door de jaren heen goed heeft gewerkt.

Met andere woorden, mijn basisset prime-lenzen bestaat uit 24mm, 50mm en 100mm. Een completere (maar nog steeds redelijke) set is 24mm, 35mm, 50mm, 70mm en 100mm. Aan de andere kant denk ik dat je je te veel zorgen maakt over het verschil als je set lenzen bevat zoals 24mm, 28mm, 35mm, 40mm, 50mm, 58mm, 70mm, 85mm en 100mm. Het gemiddelde verschil tussen de lenzen op deze lijst is ongeveer 1.2x; je hebt waarschijnlijk niet zoveel dekking nodig, wat je ervan kan weerhouden om geobsedeerd te raken door apparatuur.

Je persoonlijke voorkeuren kunnen je echter de ene of de andere kant op leiden, en wie heeft het recht om te zeggen dat je ongelijk hebt? Hoewel de meeste fotografen tevreden zijn met 24mm- en 35mm-lenzen om het bereik van 24-35mm te dekken, zijn anderen misschien pas tevreden als ze ook een 28mm-lens aan hun uitrusting toevoegen (of een zoomlens gebruiken). Als dat jouw favoriete manier van fotograferen is, laat ik je daar vooral niet van weerhouden.

Omgekeerd is het verschil van 2x dat ik probeer te vermijden geen absolute limiet. Denk bijvoorbeeld aan portretfotografen die een 35mm- en een 85mm-lens combineren. Dat is een verschil van ongeveer 2.4x, maar veel fotografen zijn dol op deze combinatie en vinden dat de eenvoud ervan zwaarder weegt dan alle andere overwegingen.

Uiteindelijk is het belangrijkste dat je tevreden bent met de lenzen die je gebruikt. Maar het op één na belangrijkste is om je geen zorgen te maken over kleine verschillen in beelddekking tussen twee lenzen! Ik ben ooit een fotograaf tegengekomen die zich zorgen maakte omdat zijn collectie lenzen van 14-24 mm, 24-70 mm en 80-400 mm geen dekking bood voor de brandpuntsafstanden tussen 70 mm en 80 mm. In werkelijkheid is daar absoluut geen reden voor.

De inspiratie voor dit artikel ontstond tijdens het testen van een aantal lenzen voor aankomende reviews op Photography Life – de Canon 35mm f/1.8, 50mm f/1.8 en 24-240mm f/4-6.3 RF systeemcamera's. (Ik gebruik nog steeds Nikon camera's, maar reviews zijn reviews!) Ik liet de 24-240mm thuis om gewicht te besparen tijdens een wandeling… en in plaats van het gevoel te hebben dat ik iets kwijt was, kwam ik terug met de gedachte dat ik de 35mm of 50mm ook thuis had kunnen laten zonder foto's te missen. Toegegeven, in dit geval ben ik nog steeds blij dat ik beide lenzen heb meegenomen, want het was een relatief gemakkelijke wandeling en ik heb voor elke review een aantal foto's kunnen maken. Maar in de toekomst, tijdens een lange meerdaagse tocht waarbij gewicht een belangrijke factor is, laat ik een van de lenzen thuis zonder me zorgen te hoeven maken over eventuele brandpuntsafstandstekorten.

Laat ik het even verduidelijken: het is altijd goed om het verschil in brandpuntsafstand te beperken tot ongeveer 1.5x of 2x, waar mogelijk. Maar wanneer andere overwegingen zoals prijs, gewicht of gebruiksgemak een rol spelen, zouden die factoren voorrang moeten krijgen boven een obsessie met de apparatuur. Zelfs met een groot verschil in brandpuntsafstand kun je nog steeds experimenteren, panorama's maken, lichtjes bijsnijden en zorgvuldig componeren om goede foto's te maken van vrijwel elk onderwerp. Dat komt omdat het belangrijkste instrument in de fotografie niet de lens is , maar je eigen creatieve denkvermogen.