Full-frame camera's: een noodzaak of een luxe?

Full Frame. Er hangt een vreemde magie rond dat woord, waardoor we het gevoel krijgen dat alles wat is afgeleid van de heilige 36mm x 24mm-formule slechts een alternatief is... niet "volledig". Maar is dat wel zo? Laat me proberen die mystiek te ontrafelen en Full Frame eens van dichterbij te bekijken.

Voor degenen die pas in het digitale tijdperk door de fotografie gefascineerd raakten , laat ik beginnen met een korte geschiedenis. De eerste celluloidfilmstroken werden in 1889 verkocht. Destijds werden ze echter alleen gebruikt voor het maken van film. In die tijd werd de film verticaal in de camera geladen. Daardoor waren individuele frames 18 x 24 mm.

Een jaar voor de Eerste Wereldoorlog bedacht de Duitse ingenieur Oskar Barnack een revolutionair idee. Hij leed aan astma en vond het lastig om zware, logge camera's mee te sjouwen over bergen. Daarom ontwierp hij een kleiner model. De eerste Leica-camera gebruikte horizontaal geperforeerde filmstroken van 36 x 24 mm per frame. Na de oorlog begon hij deze camera commercieel te produceren, waarmee het full-frame filmformaat werd geboren. Het werd al snel het populairste filmformaat op de markt.

Ongeveer tachtig jaar later, in 2002, werd de eerste full-frame digitale camera met dezelfde sensorgrootte uitgebracht . Weet je welke dat was? Het was de kortstondige Contax N. Helaas bracht deze eerste stap het toen beroemde fotografiebedrijf niet veel geluk, want het staakte zijn activiteiten in 2005.

Maar laten we het verleden achter ons laten en ons richten op het heden. Is Barnacs complete raamwerkformule vandaag de dag nog steeds geldig en concurrerend?

Een kort overzicht van sensorafmetingen

Hoewel full-frame sensoren al bijna een eeuw populair zijn, zijn ze niet de enige sensor- (of film)formaten die beschikbaar zijn. Ik geef je een kort overzicht van de digitale opties die tegenwoordig verkrijgbaar zijn, van groot naar klein.

Middenformaat camera's

In de tijd van klassieke celluloidfilm was het gebruikelijk om met grotere filmrollen te fotograferen als fotografen een betere beeldkwaliteit wilden. Het 60 x 60 mm-formaat, of de daarvan afgeleide 60 x 45 mm-variant, was populair.

Toen digitale sensoren celluloid vervingen, bleven middenformaatcamera's bestaan, maar ze werden aanzienlijk kleiner. Typische digitale middenformaatcamera's hebben sensoren van 43.8 x 32.9 mm (van bedrijven als Fujifilm, Hasselblad en Pentax). Hoogwaardige digitale middenformaatcamera's, die tienduizenden dollars kosten, hebben iets grotere sensoren, zoals 53.4 x 40.0 mm (Hasselblad) of 54 x 40.5 mm (Phase One).

Full-frame camera's

De sensorafmetingen van full-frame digitale camera's zijn in principe hetzelfde als die van de eerste Barnack Leica-camera, namelijk 36 x 24 mm. De meeste grote camerafabrikanten bieden full-frame opties aan, waaronder Canon, Nikon, Sony, Leica, Pentax, Panasonic en Sigma. Alleen Olympus en Fuji bieden deze optie niet aan.

Gelukkig zijn de dagen dat full-frame digitale camera's voor minimaal $7,999 werden verkocht al lang voorbij. (Dat was de prijs van een Canon EOS-1Ds in 2002; tegenwoordig kun je voor ongeveer hetzelfde bedrag, gecorrigeerd voor inflatie, een nieuwe Hasselblad met twee lenzen kopen.) Nieuwe full-frame camera's beginnen nu bij ongeveer $900.

APS-C-camera's

APS-C-camerasensoren hebben fysieke afmetingen van 22.3 x 14.9 mm (voor Canon-camera's) of 23.5 x 15.6 mm (voor Fujifilm-, Nikon-, Pentax- en Sony-camera's). Wanneer er een full-frame lens op wordt bevestigd, treedt er een cropfactor op, vergelijkbaar met het bijsnijden van een full-frame afbeelding met een factor 1.5 (of 1.6 voor Canon-camera's).

Naarmate de sensor kleiner wordt, dalen ook de kosten. APS-C-camera's zijn nu te koop voor minder dan 400 dollar, zelfs inclusief objectief.

Micro Four Thirds (MFT) camera's

Als je op zoek bent naar verwisselbare lenzen, is MFT (Micro Four Thirds) de kleinste gangbare sensorgrootte. (Pentax experimenteerde kort met een nog kleiner systeem, de Pentax Q, maar die was geen lang leven beschoren.) Micro Four Thirds-sensoren meten 17.4 x 13 mm en hebben een cropfactor van 2x ten opzichte van full-frame sensoren.

De trend van lagere prijzen bij kleinere sensoren gaat hier niet helemaal op. Hoewel de duurdere MFT-camera's niet slecht zijn (rond de $2200), is er een relatief tekort aan echte instapmodellen, waardoor de goedkoopste nog steeds rond de $700 kosten, tenzij je een tweedehands exemplaar koopt.

Zijn full-frame camera's echt de beste?

In het vorige hoofdstuk gaf ik een kort overzicht van de sensorformaten die te vinden zijn in moderne digitale camera's met verwisselbare lenzen. Nu wil ik terugkeren naar de hoofdgedachte van dit artikel. Ik wil namelijk de vraag beantwoorden die ik in de titel stelde: hebben we echt full-frame camera's nodig? Of kunnen kleinere sensoren dezelfde taak net zo goed uitvoeren?

Ik besloot twee creatieve fotografen de voor- en nadelen van kleine en grote sensoren te laten bespreken. Het is belangrijk om te vermelden dat ze zich voornamelijk richten op natuurfotografie , hoewel ze in principe alles fotograferen.

Een van hen, laten we hem Pat noemen, zal een fervent voorstander zijn van full-frame camera's. Zijn vriend Mat, daarentegen, is een fan van kleinere sensoren. Dit zal waarschijnlijk leiden tot een verhitte discussie, waarbij er wellicht wat harde woorden zullen vallen. Maar ik kan je verzekeren dat de twee fotografen uiteindelijk zullen samensmelten tot één persoon, Libor, en samen een paar drankjes zullen drinken. Dus, laten we de discussie beginnen.

Ondiepe scherptediepte

Pat: Ik wil niet onbeleefd tegen je zijn, maar je moet toegeven dat full-frame camera's veel beter zijn dan de kleine sensor in Micro Four Thirds.

Matt: Ik wil geen ruzie maken, Pat, maar kun je me vertellen wat jouw full-frame camera zo geweldig maakt in vergelijking met mijn micro-four-thirds camera?

Pat: Absoluut, luister. Hoe groter de sensor, hoe kleiner de scherptediepte. Ik kan een 50mm f/1.8 lens op mijn camera zetten en dromerige achtergronden krijgen. Maar als je een 25mm f/1.8 lens op je Micro Four Thirds camera zet, is de achtergrond nauwelijks onscherp!

Matt: Ik snap de berekeningen. Maar je voorbeeld is te algemeen. Bij natuurfotografie gebruiken we bijna altijd telelenzen, en de achtergrond is al onscherp genoeg. Heb je mijn foto's met de Olympus 300mm f/4 niet gezien?

Pat: Oké, prima, maar wat zou je doen als je een dromerig portret met een prachtig onscherp bokeh-effect wilde maken? Dan zou je toch niet je 300mm supertelelens gebruiken?

Matt: Ik geef toe dat full-frame camera's in dit opzicht meer mogelijkheden bieden, maar als ik dagelijks portretfoto's maak, kan ik de kwaliteit van full-frame camera's benaderen. Ik zou bijvoorbeeld een 45mm f/1.2 lens kunnen aanschaffen. Je zou niet geloven wat voor portretfoto's je daarmee kunt maken.

Pat: Nou, dat is niet moeilijk te geloven. Want qua scherptediepte is het equivalent aan een 90mm f/2.4 lens op een full-frame camera. Maar als je het over een Olympus-lens hebt, kost die $1400. Terwijl ik een 85mm f/1.8 lens kan kopen voor minder dan de helft van dat bedrag en veel meer onscherpe achtergronden kan krijgen.

Matt: Iedereen heeft zo zijn voorkeuren. Een 45mm f/1.2 lens is voor mij voldoende.

Landschapsfotografie

Matt: Over scherptediepte gesproken, vergeet niet dat de kleine sensor uitstekend geschikt is voor landschapsfotografie . Je hoeft het diafragma niet zo sterk te verkleinen om een ​​grotere scherptediepte te krijgen. Hoewel je misschien f/16 moet gebruiken, vind ik f/8 voor mij voldoende.

Pat: Weet je dan niet dat dat gewoon een fabeltje is? Jouw f/8 diafragma is gelijk aan mijn f/16. Je krijgt er geen betere scherpte of betere prestaties bij weinig licht mee.

Matt: Juist het tegenovergestelde! Ik was helemaal vergeten hoe geweldig de beeldstabilisatie van mijn camera is, en hoe handig de multishot-functie is. Als mijn f/8 diafragma gelijkwaardig is aan jouw f/16, dan is mijn camera dankzij die functies superieur.

Pat: Laat me niet lachen, ben je dynamisch bereik en resolutie vergeten? Je zult mijn Nikon Z8 met 45 megapixels en ISO 64 nooit verslaan, wat je ook doet.

Matt: Daar heb ik geen probleem mee. De afdrukken die ik van mijn kantoorprinter krijg, zitten boordevol details. Je kunt de blaadjes van de madeliefjes op mijn foto van de weide tellen als je wilt. En ik hoef de schaduwen nooit zo sterk op te lichten dat het dynamisch bereik een probleem wordt. Mocht dat wel het geval zijn, dan fotografeer ik gewoon in HDR.

Precisie

Nauwkeurigheid is een cruciale factor in de fotografie, vooral wanneer bijsnijden of het vastleggen van fijne details nodig is.

Pat: 20 MP is misschien genoeg voor landschappen, maar hoe zit het met vogels? Met 20 MP kun je zeker niet veel bijsnijden. Ik heb laatst wat foto's naar een tijdschrift gestuurd en moest er veel bijsnijden. Ik maakte me zorgen over het resultaat, en toen ik de resterende megapixels controleerde, zag ik dat er nog meer dan 20 MP over waren.

Matt: Luister, Pat, ik crop niet veel. En zoals je altijd graag benadrukt, is de Micro Four Thirds van nature een cropsensor! Ik kan een 300mm-lens gebruiken om wilde dieren te fotograferen zonder te croppen.

Pat: Dat kan ik ook. Er zijn genoeg 600mm-lenzen voor full-frame camera's. Maar als je moet bijsnijden, kan ik dat ook doen.

Matt: Maar zelfs dan zijn de kansen nog steeds in het voordeel van Micro Four Thirds, mijn vriend.

Pat: Waarom?

Matt: Nou, ik kan gewoon meer pixels op een object in de verte plaatsen dan jij. Mijn 20-megapixel Micro Four Thirds-sensor heeft twee keer zoveel pixels als jouw 45-megapixel full-frame camera. Als je een zeldzame vogel in het bos zou vinden, zou je dan niet liever een zo groot mogelijk bereik hebben bij het fotograferen van wilde dieren?

Pat: Absoluut, daarom heb ik ook een Nikkor 800mm f/6.3 lens en Nikon brandpuntsafstandadapters. Pixeldichtheid zegt niet veel als je langste native lens maar 400mm of 500mm is.

Prijs en gewicht

Bij de keuze voor een camerasysteem spelen zowel de prijs als het gewicht een cruciale rol in de aankoopbeslissing en het dagelijks gebruik.

Matt: Hé Pat, hoeveel heb je betaald voor je Nikkor 800mm f/6.3 lens? Het is toch een van Nikons "betaalbare" lenzen?

Pat: Zo'n 6500 dollar, waarom vraag je dat?

Matt: Simpel gezegd, mijn langste en duurste zoomlens, een 300mm f/4, kost minder dan de helft van die van jou. En met mijn 1.4x teleadapter heeft een 420mm f/5.6 een bereik dat zelfs groter is dan 800mm op een full-frame camera.

Pat: Nou, ik denk dat je ISO-prestaties een probleem beginnen te worden, absoluut.

Matt: En trouwens, ga je je 'monster' meenemen de bergen in? Dat zie ik echt niet zitten. En als je hem ergens naartoe wilt vliegen, loop je het risico extra bagagekosten te moeten betalen. En als je er dan eindelijk bent, probeer die lens dan maar eens mee te nemen naar een afgelegen plek in Brazilië. Je zult merken dat je in je ondergoed terugkomt in je hotel... als je het al haalt.

Pat: Daar kan ik niets tegenin brengen, maar ik ben niet met natuurfotografie begonnen om geld te besparen of af te vallen. Het is een dure en fysiek veeleisende hobby, wat kan ik zeggen? Als het me stoorde, was ik wel gaan breien.

weinig licht

Bij discussies over cameraprestaties bij weinig licht komt altijd de vraag naar voren hoe goed verschillende sensoren presteren. Mat zegt : "Ik had al aangegeven dat de ISO-prestaties van mijn camera een probleem zouden kunnen zijn, en ik wilde dat even verduidelijken. Micro Four Thirds-systemen hebben geen problemen bij weinig licht. Ik durf te wedden dat ik veel makkelijker handmatig kan fotograferen bij weinig licht dan jij."

Pat: Komt dat doordat je camera lichter is?

Mat: Dat is slechts een deel van het verhaal. Mijn beeldstabilisatie is zo goed dat ik makkelijk met een sluitertijd van 1/40 kan fotograferen. Zelfs met jouw "lichte" 800mm f/6.3 lens en je high-end Nikon Z8 camera denk ik niet dat jij dat zou kunnen bereiken.

Pat: Misschien, maar ik herinner me een van je natuurfoto's waarop een vogel perfect scherp was, maar het leek alsof zijn kop ontbrak omdat hij net bewogen had. Een sluitertijd van 1/40 seconde is alleen geschikt voor stilstaande objecten. Wat zou je doen bij vogels die vliegen in slecht licht?

Mat: Dat is makkelijk – ik ga even een biertje halen. Oké, even serieus, ik ga fotograferen met een hoge ISO-waarde, bijvoorbeeld 6400, en gebruikmaken van de moderne ruisonderdrukkingssoftware die er tegenwoordig is. Het is ongelooflijk hoe effectief dat is.

Pat: Ja, maar ik ga pas naar huis als mijn ISO rond de 32,000 ligt. Ik vind 6400 ISO nauwelijks meer hoog. Full-frame camera's presteren gewoon beter bij hogere ISO-waarden.

Mat: Dat kan ik niet ontkennen, maar je moet wel flexibel blijven. Ik herinner me dat ik foto's maakte vanaf een toren in Panama. Iedereen om me heen had enorme lenzen zoals die van jou. Er zat een harpijarend op een tak niet ver van ons vandaan. Iedereen fotografeerde hem vanaf een statief, en ze kregen allemaal dezelfde slechte foto tegen de heldere lucht. Ik ging op een bankje staan, hield de camera boven mijn hoofd, kantelde het scherm naar beneden en kreeg een prachtige groene bosachtergrond achter de harpijarend.

Wat er echt toe doet

Matt: En wat zijn de andere voordelen? Kan je nieuwe camera trouwens ook in RAW-formaat fotograferen?

Pat: Probeer me niet boos te maken! Er gaat een gerucht rond dat ze binnenkort komt!

Matt: Oh, en ik was het bijna vergeten, heeft jouw camera ook zoiets als Live Composite?

Pat: Nee, en ik heb dat soort trucjes niet nodig! Wat echt telt in de fotografie is het beeld, niet goedkope trucjes.

Matt: Ik ben het niet met je eens dat je het een goedkope truc of gimmick noemt. Ik vind Live Composite echt leuk… maar… ik kan niet ontkennen dat je de spijker op de kop hebt geslagen.

Pat: O, heb je de waarheid eindelijk ingezien?

Matt: Ik blijf bij mijn mening over Micro Four Thirds, maar je opmerking trok mijn aandacht. Wat echt telt in de fotografie is het beeld zelf. Hoe is deze discussie eigenlijk begonnen?

Pat: Oké, dat klopt. Misschien moeten we even kalmeren. Een goede foto is een goede foto. En ik kan het niet ontkennen: jij hebt prachtige foto's , en ik heb prachtige foto's.

Matt: Absoluut. En veel van de beste foto's die ik heb gezien, hadden met beide systemen gemaakt kunnen worden en zouden nog steeds goed zijn.

Pat: Daar zijn we het volgens mij wel over eens. Het maakt eigenlijk niet uit welke camera we gebruiken. Kan elke moderne camera niet goede foto's maken?

Pat: Jazeker. Dat geldt ook voor de minder moderne camera's. Laten we dus ophouden met tegen elkaar te schreeuwen en nog een biertje nemen, oké?

Matt: Dat klinkt goed, Pat. Maar voor de duidelijkheid: ik stap voorlopig nog niet over op full-frame camera's.

Pat: Je geeft de Nikon Z8 alleen op als ik dood ben.

samenvatting

Ah, wat ben ik opgelucht. De twee vrienden hebben eindelijk een gemeenschappelijke basis gevonden, en zo hoort het ook. Elk systeem heeft zijn voor- en nadelen, en er zijn sowieso alternatieve oplossingen – of zorgvuldig gekozen lenzen – te vinden om veel van de verschillen in sensorformaten te minimaliseren.

Nu we de honderdste verjaardag van de eerste commerciële 36 x 24mm camera naderen, kunnen we eens goed terugblikken. Hebben we na bijna 100 jaar echt nog full-frame camera's nodig? Mijn korte antwoord is: ja! Full-frame camera's zijn fantastisch, net als alle andere formaten die ik vandaag heb genoemd. Ons fotografisch leven is er alleen maar beter op geworden met zoveel meer mogelijkheden.

Tot slot nog iets wat u wellicht interessant vindt. U hebt misschien gemerkt dat de afbeeldingen in dit artikel de gebruikelijke informatie over camera, lens en belichting missen. Ik heb tien foto's uitgekozen die met verschillende camera's zijn gemaakt. Ik heb zelfs de namen van de fotografen niet vermeld om het extra spannend te maken. Kunt u de sensorgrootte van een van deze foto's raden? Laat uw gok gerust achter in de reacties.

En daarmee wens ik u goed licht toe, ongeacht de grootte van de sensor waarop het rust.