Is een objectief met een groot diafragma noodzakelijk voor landschapsfotografie?

Ik ontving onlangs een interessante vraag van een van onze lezers over het nut van een maximaal groot diafragma voor landschapsfotografie. Het antwoord verschilt natuurlijk per fotograaf, maar vandaag wil ik graag een aantal belangrijke overwegingen in dit verband delen.

Ondiepe scherptediepte

De meeste landschapsfotografie wordt gedaan met kleine diafragmawaarden om een ​​grotere scherptediepte te bereiken. De klassieke landschapslook wordt tegenwoordig meestal bereikt met een diafragma van ongeveer f/8 tot f/16. Daarom zul je, zelfs als je lens een maximaal diafragma heeft (zoals f/1.4 of f/1.8), dit waarschijnlijk niet vaak gebruiken.

Landschapsfotografie is niet altijd synoniem geweest met een toenemende scherpte van voorgrond naar achtergrond. Sterker nog, toen landschapsfotografie meer dan 150 jaar geleden vorm begon te krijgen, was het meest voorkomende doel juist het tegenovergestelde: zachte, "dromerige" landschappen, vaak met een geringe scherptediepte.

Ik geloof dat er vandaag de dag ruimte is voor landschapsfotografie, al is het maar met een geringe scherptediepte. Het is een onderbelicht aspect van landschapsfotografie dat veel potentie heeft.

Landschapsfotografen willen daarom wellicht een lens met een groot diafragma aanschaffen om dezelfde redenen als portretfotografen : om meer controle te krijgen over de scherptediepte en om sterk onscherpe achtergronden mogelijk te maken.

Scherpstellen bij weinig licht

Een andere reden waarom een ​​landschapsfotograaf zou kunnen overwegen een lens met een groot diafragma te gebruiken, is dat het scherpstellen in omstandigheden met weinig licht gemakkelijker maakt.

Een diafragma van f/4 laat twee keer zoveel licht door als f/5.6. Bij f/2.8 verdubbelt de hoeveelheid licht nogmaals; hetzelfde geldt voor f/2, en ook voor f/1.4. Uiteindelijk kan een fotograaf die een f/1.4 of f/1.8 lens gebruikt, scherpstellen in omstandigheden die slechts een fractie van het licht vereisen dat nodig is met een f/4 of f/5.6 lens. (Het voordeel van fotograferen met een 24mm f/1.4 lens ten opzichte van een 16-35mm f/4 lens is dat je kunt scherpstellen wanneer het omgevingslicht slechts 12.5% is.)

Als je ooit moeite hebt gehad om scherp te stellen op een landschap bij weinig licht , kan dit een belangrijke reden zijn om voor een objectief met een groot diafragma te kiezen, zelfs als je het diafragma tijdens het maken van de foto verkleint tot f/8 of f/11.

Het fotograferen van de Melkweg

Een lens met een groot diafragma is wellicht het meest voor de hand liggende moment om te gebruiken bij landschapsfotografie, namelijk bij het fotograferen van de Melkweg . De sterren zijn 's nachts erg zwak, waardoor elke beetje lichtopvangend vermogen waardevol is. Een diafragma van f/2.8 wordt vaak beschouwd als het minimaal acceptabele, terwijl f/1.8 of f/1.4 als ideaal worden gezien.

Dit hangt ook samen met het vorige punt; het is veel gemakkelijker om scherp te stellen op sterren met een groot maximaal diafragma. Maar het echte voordeel van het fotograferen van de Melkweg is dat een groot diafragma aanzienlijk meer licht opvangt, waardoor je de ruis zo laag mogelijk kunt houden. Met een f/2-lens in plaats van een f/4-lens kun je bijvoorbeeld fotograferen met ISO 3200 in plaats van ISO 12,800.

Het zal je misschien verbazen dat je bij het fotograferen van de Melkweg niet per se een lens met een groot diafragma nodig hebt. Afgezien van de eerder genoemde voorbeelden (zoals het bereiken van een geringe scherptediepte en autofocus bij zeer weinig licht), beschouw ik een groot maximaal diafragma als "erg nuttig", maar niet "essentieel" voor het fotograferen van de Melkweg.

Ik heb eerder geschreven over beeldcompositie, een techniek waarmee je scherpe, heldere beelden van de nachtelijke hemel kunt vastleggen, ongeacht het diafragma. Mijn belangrijkste lens voor het fotograferen van de Melkweg is tegenwoordig de Nikon 14-30mm f/4, wat niet bepaald een groothoeklens is. Door echter meerdere belichtingstijden te combineren, kan zelfs een f/4-lens beelden van de Melkweg produceren die vrijwel ruisvrij zijn. Het nadeel is dat beeldcompositie extra tijd kost op locatie, en deze extra stap in de nabewerking kan een probleem vormen.

Ik geef nog steeds de voorkeur aan een lens met een groot diafragma voor het fotograferen van de Melkweg , maar ik wil niet dat onze lezers denken dat dit de enige manier is om scherpe foto's van de nachtelijke hemel te maken. Als je een beperkt budget hebt of een lichtgewicht lens meeneemt naar afgelegen gebieden, kun je nog steeds goede foto's van de Melkweg maken.

Betere beeldkwaliteit… niet altijd nodig

Lenzen met een groter maximaal diafragma zijn over het algemeen duurder dan lenzen met een kleiner maximaal diafragma. Maar betekent dit ook dat ze scherper of optisch beter zijn?

We zijn eraan gewend geraakt te geloven dat "duurder gelijk staat aan hogere kwaliteit", en dit geldt soms ook voor lenstypes . Zo zijn de meeste f/2.8 zoomlenzen die ik heb getest scherper dan hun f/4 of variabele diafragma-tegenhangers bij hetzelfde diafragma.

De relatie is echter niet altijd perfect. Soms betaal je meer voor een objectief met een groter diafragma, maar dan betaal je alleen voor het grotere maximale diafragma (of andere voordelen zoals de bouwkwaliteit). De beeldkwaliteit binnen een vergelijkbaar diafragmabereik hoeft helemaal niet beter te zijn. Zo is een Nikon F-vatting 35mm f/1.8G objectief scherper dan een Nikon 35mm f/1.4G objectief, ondanks de lagere prijs.

Houd er rekening mee dat de verschillen in beeldkwaliteit tussen twee lenzen het meest merkbaar zijn bij het grootste diafragma. Wanneer je het diafragma echter verkleint tot waarden zoals f/8, f/11 of f/16, zullen de meeste moderne lenzen vrijwel dezelfde prestaties leveren. Omdat veel landschapsfotografen de voorkeur geven aan deze kleine diafragma's, is investeren in een lens met een groot diafragma wellicht niet nodig.

Je kunt er dus niet zomaar vanuit gaan dat een lens met een groot maximaal diafragma automatisch betere beeldkwaliteit oplevert. Gemiddeld genomen is dat misschien wel zo , maar het resultaat hangt altijd af van de specifieke lenzen die je vergelijkt.

Wat zijn de nadelen van lenzen met een groot maximaal diafragma?

Lensfabrikanten moeten doorgaans aanzienlijke compromissen sluiten om een ​​lens met een groot maximaal diafragma te ontwerpen. Deze lenzen zijn meestal groter, zwaarder en duurder dan hun tegenhangers met een kleiner diafragma. Als u een zoomlens overweegt, zult u wellicht ook merken dat f/2.8-lenzen vaak een beperkter brandpuntsafstandbereik hebben, zoals 24-70 mm in plaats van 24-120 mm. Ten slotte hebben gespecialiseerde lenzen zoals tilt-shiftlenzen (die erg handig kunnen zijn voor landschapsfotografie) meestal ook een kleiner maximaal diafragma.

Sommige van deze nadelen zijn wellicht belangrijk voor u als landschapsfotograaf, terwijl andere dat misschien niet zijn. Als u bijvoorbeeld veel wandelt in ruig terrein, is het meenemen van een lichtgewicht set f/4 zoomlenzen waarschijnlijk verstandiger dan het meenemen van professionele f/2.8 zoomlenzen of lenzen met een vast diafragma van f/1.4. Hetzelfde geldt voor fotografen met een beperkt budget, of iedereen die op zoek is naar een meer draagbare uitrusting.

Samenvatting en aanbevelingen: Heb je een objectief met een groot diafragma nodig voor landschapsfotografie?

Na de voor- en nadelen te hebben afgewogen, denk ik dat het voor landschapsfotografen zinvol is om minstens één objectief met een groot diafragma in hun uitrusting te hebben. Zelfs compacte objectieven zoals de 50mm f/1.8 of 40mm f/2 stellen je in staat om scherptediepte en landschapsfotografie bij weinig licht te ervaren op een manier die met zoomobjectieven met een kleiner diafragma simpelweg niet mogelijk is.

Ik heb wel eens gezien dat landschapsfotografen f/2.8 zoomlenzen of f/1.2 lenzen met een vaste brandpuntsafstand afwijzen, omdat ze die te groot en te duur vinden. Ik ben er echter van overtuigd dat de voordelen van deze lenzen aanzienlijk kunnen zijn, zelfs in de landschapsfotografie. Het komt er uiteindelijk op neer hoeveel je bereid bent te betalen (zowel financieel als qua gewicht) voor de kwaliteit en veelzijdigheid die je ervoor terugkrijgt.

Mijn algemene aanbeveling blijft ongewijzigd: een lichtere lensset is voor de meeste landschapsfotografen een betere keuze. Het is echter niet controversieel om voor een maximalistische aanpak te kiezen, aangezien dit inhoudt dat je een hoger gewicht en een hogere prijs accepteert in ruil voor de flexibiliteit van een groter maximaal diafragma, zelfs bij landschapsfotografie.

Een van mijn doelen dit jaar als landschapsfotograaf is om meer te experimenteren met een geringe scherptediepte, niet alleen bij close-ups of intieme landschappen. Dit houdt in dat ik ga fotograferen met onconventionele diafragma's zoals f/1.2 tot en met f/2.8, maar ik ben benieuwd of ik daarmee landschapsfoto's kan maken die de moeite waard zijn.

En jij dan? Ben jij het type landschapsfotograaf dat lenzen met een groot diafragma gebruikt, of heb je een meer basale uitrusting? Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen in de reacties hieronder!