Ik kan niet geloven dat het afschaffen van PlayStation-schijven de prijzen van games zal verlagen.

Er circuleert een ietwat optimistisch argument met betrekking tot Sony's beslissing om fysieke PlayStation-gameschijven af ​​te schaffen: misschien worden digitale games eindelijk goedkoper. Jacob Navuk, voormalig directeur bedrijfsontwikkeling bij Square Enix, gelooft dat het wegvallen van productie- en distributiekosten, in combinatie met toegenomen concurrentie tussen uitgevers, de digitale prijzen zou kunnen drukken en een Steam-achtige omgeving op de PlayStation Store zou kunnen creëren.

De prijsdruk wordt veroorzaakt door concurrentie tussen uitgevers, niet door concurrentie tussen digitale winkels. Dit komt doordat de uitgevers zelf de prijzen in digitale winkels bepalen.

De concurrentie tussen platforms zoals EGS en Steam verbetert de winstmarges voor ontwikkelaars, maar niet per se de prijs… https://t.co/6ZZw8EUJ5v pic.twitter.com/0QLQmclwsG

— Jacob Navok (@JNavok) 13 augustus 2026

Het is een interessante theorie, maar ik ben er niet van overtuigd, althans niet met betrekking tot PlayStation.

Vergelijkingen met Steam zijn niet bestand tegen een kritische blik.

Het grootste probleem met Navocs argument is dat PlayStation niet hetzelfde is als Steam.

Steam opereert binnen een open pc-ecosysteem. Consumenten kunnen games kopen via Steam, de Epic Games Store, GOG, de Microsoft Store, en andere legitieme winkels en belangrijke leveranciers. Als een game van een uitgever op de ene plek duur is, kan een andere winkel concurreren om het geld van die klant.

PlayStation werkt niet op die manier. Er is geen Epic Games Store voor PS5, geen GOG Store voor PlayStation en geen geautoriseerde digitale marktplaats van derden die PS5-games met korting verkoopt. Als een speler een PS5-game digitaal wil kopen, beheert Sony de winkel waar de transactie plaatsvindt. Dit is een cruciaal verschil. Concurrentie tussen uitgevers is één ding; concurrentie tussen retailers is iets anders. En PlayStation mist dat laatste.

Digitale besparingen vertalen zich niet automatisch in besparingen voor de consument.

Er is ook een eenvoudiger probleem met dit argument: digitale spellen bestaan ​​al naast fysieke spellen.

De digitale versie vereist geen schijf die geproduceerd, verpakt, verzonden of in de winkel gelegd hoeft te worden. Die kosten zijn al komen te vervallen, maar een nieuwe digitale PS5-game wordt nog steeds voor dezelfde prijs uitgebracht als de fysieke versie. Dus waarom zou de plotselinge annulering van de fysieke versie die prijs verlagen?

Bedrijven schrappen doorgaans geen kosten omdat ze het vervelend vinden om klanten kosten in rekening te brengen. Ze schrappen kosten omdat hogere winstmarges betere bedrijfsresultaten betekenen.

Natuurlijk kan dat gebeuren. Uitgevers zouden ervoor kunnen kiezen om deze besparingen door te berekenen aan de consument. Maar ze zouden de extra marge ook gemakkelijk kunnen gebruiken om de winstgevendheid te verbeteren, steeds duurdere game-ontwikkeling te financieren, of simpelweg de lanceringsprijs gelijk te houden.

Fysieke spellen doen meer dan je misschien denkt.

Het verdwijnen van de schijven is in dit geval bijzonder zorgwekkend.

Een fysiek spel is niet zomaar een ander formaat. Het maakt ook deel uit van een secundaire markt. Spelers kunnen spellen verkopen, tweedehands kopen, uitlenen aan vrienden, inruilen of op zoek gaan naar afgeprijsde versies bij winkels. Dit zorgt voor een prijsconcurrentie rond de officiële lanceringsprijs. Digitale spellen kunnen dat grotendeels niet. Winkels hebben ook een reden om kortingen te geven op fysieke spellen die digitale winkels niet hebben. Een fysieke winkel heeft beperkte schapruimte en voorraad die verkocht moet worden. Als Spider-Man 2 zes maanden in de schappen blijft liggen, kan een winkel de prijs verlagen om de voorraad kwijt te raken.

De disc van Spider-Man 2 voor PS5 😍🔥 pic.twitter.com/SSOzxp5gbK

- Pyo 5️⃣ (@mrpyo1) 14 oktober 2023

De PlayStation Store heeft dit probleem niet. Sony hoeft de digitale voorraad niet op te ruimen voordat de volgende levering arriveert. De digitale versie kan daar voor onbepaalde tijd beschikbaar blijven tegen elke prijs die Sony en de uitgever bepalen. Daarom denk ik dat fysieke games consumenten meer onderhandelingsmacht geven dan vaak wordt erkend.

Sony's reputatie is niet geheel betrouwbaar.

Dan is er nog Sony zelf. Sony heeft al te maken gehad met aanzienlijke juridische uitdagingen met betrekking tot de controle over de digitale verkoop van PlayStation-games .

De Nederlandse consumentenorganisatie Stichting Massaschade & Consument beweert dat Sony's exclusieve controle over de PlayStation Store ertoe heeft geleid dat consumenten kunstmatig hoge prijzen betalen. Hun campagne stelt dat digitale games en downloadbare content (DLC) tot wel 47% duurder kunnen zijn dan fysieke exemplaren. Deze beweringen moeten uiteraard nog in de rechtbank worden bewezen, maar de zaak wint aan momentum, net als soortgelijke antitrustzaken, waaronder de collectieve rechtszaak van Alex Neill in het Verenigd Koninkrijk , een regelgevingsonderzoek in Portugal en rechtszaken in de VS tegen Sony's praktijken met betrekking tot gesloten winkels.

Laten we dat nu eens vergelijken met Sony's eigen aankondiging dat de productie van fysieke schijven voor nieuwe PlayStation-games in januari 2028 zal eindigen. Sony geeft aan dat deze verandering de verschuiving in de industrie naar digitale media weerspiegelt en dat nieuwe games nog steeds digitaal verkrijgbaar zullen zijn via de PlayStation Store en in winkels. Deze stap roept vragen op over de toekomst van verwisselbare schijfstations in PlayStation-consoles.

Dit geeft me geen enkele geruststelling over Sony's plotselinge beslissing om deze besparingen direct door te geven aan de spelers.

De recente prijsexperimenten van Sony dragen bij aan de intrige. Rapporten gebaseerd op prijsmonitoring van PlayStation geven aan dat Sony A/B-tests heeft uitgevoerd, waarbij verschillende gebruikers verschillende prijzen of kortingen kregen voor dezelfde games. Deze tests zouden meer dan 190 games in meer dan 70 regio's hebben omvat, waaronder Sony's eigen titels.

Om misverstanden te voorkomen: deze experimenten bewijzen niet dat Sony van plan is de prijzen over de hele linie te verhogen. Maar ze tonen wel iets belangrijks aan: de digitale winkel geeft Sony veel meer controle over de prijsstelling en marketing van games. Het afstappen van fysieke media creëert niet alleen mogelijkheden voor goedkopere games, maar opent ook de deur naar meer geavanceerde en complexe prijsstrategieën.

Dan komt het probleem van het eigendom aan de orde.

Er is nog een ander verlies dat niet gerelateerd is aan de introductieprijs.

Fysieke games geven spelers een tastbaar exemplaar dat ze kunnen bewaren, zelfs als de game later uit de digitale winkel wordt verwijderd. Digitale aankopen daarentegen zijn nauw verbonden met het platform, het account en de bijbehorende licentieovereenkomsten. Dit is cruciaal voor het behoud van games. Games kunnen uit digitale winkels verdwijnen door het verlopen van muziek-, personage- of andere licenties. Zodra de fysieke distributie stopt, nemen de legitieme mogelijkheden voor spelers om die games te verkrijgen na hun verwijdering uit de winkels af.

Dit betekent natuurlijk niet dat elke fysieke schijf een perfecte versie is die op magische wijze offline werkt. Veel moderne games vereisen grote downloads of online diensten om goed te functioneren. Maar fysieke media bieden consumenten nog steeds een extra laag controle, en het verlies van deze optie mag niet zomaar worden afgedaan als een verandering in het productieproces.

Xbox heeft wellicht een betere manier om met de digitale toekomst om te gaan.

Hierin schuilt de intrige van Microsofts strategie. Xbox werkt naar verluidt aan een systeem genaamd Positron, een systeem voor het omzetten van fysieke schijven naar digitale versies. Dit zou spelers in staat stellen hun fysieke aankopen van Xbox One- en Xbox Series X-games over te zetten naar hun digitale bibliotheek. In plaats van schijfcollecties als iets uit het verleden te beschouwen, lijkt Microsoft te onderzoeken hoe deze aankopen nuttig kunnen blijven binnen het steeds verder gedigitaliseerde Xbox-ecosysteem.

Project Helix zou de zaken nog interessanter kunnen maken. Microsoft heeft nog niet precies bevestigd hoe fysieke media zullen functioneren op de volgende generatie Xbox, en er zijn berichten die wijzen op de mogelijkheid van een console zonder schijfstation of een heroverweging van de ondersteuning voor schijven. Wat wel zeker is, is Microsofts bredere doel om de speelbaarheid van Xbox-games over vier generaties te behouden en het ecosysteem naadloos te laten functioneren op consoles en pc's. Als Xbox de kloof tussen fysieke collecties en digitale bibliotheken echt kan overbruggen, zal het een veel aantrekkelijker aanbod zijn dan gamers simpelweg te vragen alles opnieuw te kopen.

Goedkopere spellen? Misschien. Beter voor de spelers? Dat is de hamvraag.

Om die reden denk ik dat het idee dat het afschaffen van PlayStation-schijven automatisch tot goedkopere games zal leiden, wat optimistisch is, vooral gezien de speculaties over de toekomst van schijfstations in PlayStation. Kunnen digitale games goedkoper worden? Absoluut. Maar het wegvallen van productie- en distributiekosten zal Sony niet zomaar in een goed doel veranderen. Integendeel, het afschaffen van fysieke games neemt ook een deel van de concurrentie, de doorverkoopwaarde en de keuzevrijheid van de consument weg die momenteel de eerlijke prijsstelling van digitale games in stand houden.

Hierin schuilt een gouden kans voor Xbox. Als Microsoft gamers een naadloze manier kan bieden om hun bestaande fysieke collecties naar de digitale toekomst over te zetten, terwijl Sony Plus binnen het eigen ecosysteem van de PlayStation Store blijft, zou de volgende generatie er wel eens heel anders uit kunnen zien dan we hadden verwacht. Misschien beleeft Xbox dan eindelijk zijn moment van glorie. Tenzij Sony natuurlijk nog een verrassing in petto heeft.